De regen tikte tegen het raam van de keuken aan de Oudegracht. Ik stond met mijn handen in de aarde, een geranium in een pot stond op de houten tafel. De klok boven de deur gaf kwart voor elf aan. Ik had die ochtend vrij genomen, zogenaamd voor een dokterbezoek. In werkelijkheid wilde ik gewoon even alleen zijn met de planten en met de rust in mijn hoofd. Al elf dagen liep ik rond met een geheim dat als een steen in mijn maag lag. Elf dagen geleden had ik op het scherm van Pieters telefoon een bericht gelezen dat alles had veranderd. Hij was onder de douche, zijn telefoon lag op de kast in de hal. Ik zag een naam die ik niet kende: "Saskia 💚" en een zin die ik nooit meer vergeet: "Wanneer ga je het haar vertellen? Ik ben nu al bijna zes maanden zwanger."
Ik had niets gezegd. Ik had gewoon doorgedraaid met het avondeten, met strijken, met luisteren naar zijn verhalen over drukte op het werk. Maar vanbinnen was er iets aan het verschuiven. Niet eens de pijn van het verraad, maar een ingehouden woede die ik niet kende. En daarnaast een ijzig besef: ik was tweeënvijftig, ik was al jaren bang om alleen achter te blijven, en daarom had ik mijn ogen dichtgeknepen voor dingen die ik eigenlijk allang wist. Pieter werkte al meer dan een jaar niet meer. Zijn "bedrijf" was een schim. De deurwaarders belden. En ik betaalde de rekeningen.
Die ochtend had ik net een gieter gepakt toen de bel ging. Twee keer kort, dwingend. Ik droogde mijn handen af aan een theedoek en liep naar de voordeur. Door het raam zag ik een jonge vrouw, misschien vierentwintig, met een zandkleurige regenjas die openhing. Haar buik was rond en hoog. Haar gezicht stond strak, alsof ze gewend was haar zin te krijgen. Ik opende de deur een stukje.
"Bent u Petra?" vroeg ze, zonder te groeten. "Ik ben Saskia. De toekomstige vrouw van Pieter. We moeten praten. Mag ik binnenkomen?"
Op de gang hoorde ik de bovenbuurvrouw haar deur opendoen. Ik had een hekel aan scènes. Al jaren wilde ik alles gladstrijken, conflicten vermijden. Ik deed een stap opzij en liet haar binnen. Haar laarzen maakten natte vlekken op het hout. Ze keek om zich heen alsof ze de waarde van het huis al aan het berekenen was.
"Waar kan ik mijn handen wassen?" vroeg ze, terwijl ze haar jas uittrok en over de trapleuning gooide. Er viel een druppel regen van haar mouw op de loper.
"Doorlopen, tweede deur links," zei ik. Mijn eigen handen rook naar aarde en geranium. Ik liep naar de keuken en hield ze onder de kraan. Het water kleurde bruin. Mijn vingers trilden. Ik hoorde haar in mijn badkamer rommelen, de kraan voluit, de zeepfles op het marmeren blad. Toen ze binnenkwam, ging ze zitten zonder te vragen. Ze legde haar handen op haar buik en glimlachte geforceerd.
"Ik sla het theedrinken maar over," zei ze. "Van thee word ik misselijk tegenwoordig." Ze trok haar stoel dichterbij. "Pieter is een vriendelijke man. Hij durft het niet tegen u te zeggen, het liefst zou hij u sparen. Maar ja, wij zijn volwassen. We moeten dit gewoon netjes regelen."
Ik zei niets. Ik droogde mijn handen af en leunde tegen het aanrecht. De klok tikte.
"Over een maand of drie wordt onze zoon geboren," ging ze verder. "Mijn appartement in Lombok is veel te klein. Pieter zegt dat deze woning eigenlijk te groot is voor u alleen. Uw dochters zijn het huis uit. Dus het lijkt ons het beste als u naar het vakantiehuisje in Drenthe verhuist. Daar is het lekker rustig, frisse lucht. En wij kunnen hier met de baby wonen. Er is een park om de hoek, een gezondheidscentrum, een crèche. Heel logisch."
Ze praatte op de toon van iemand die een vergadering leidt. Ik voelde hoe mijn vingers koud werden. Aan de muur hing het blauwe Delfts blauwe tegeltje dat ik van mijn moeder had gekregen toen ik hier kwam wonen. Op tafel stond een koektrommel met stroopwafels. Zonder te stoppen met praten, trok ze de trommel naar zich toe, koos de grootste stroopwafel, beet er de helft af en kauwde met open mond, terwijl ze de keuken keurde.
"Deze kleur groen is echt deprimerend. We gaan alles verbouwen. De muur tussen de keuken en de woonkamer gaat eruit, veel meer licht."
Toen verslikte ze zich. Een stukje nootjes of suiker bleef in haar keel steken, ze trok een vies gezicht, boog voorover en spuugde de halfgekauwde stroopwafel op mijn witte linnen servet dat naast de suikerpot lag. Met haar lange nagel smeerde ze de smurrie uit. "Er zat iets hards in. Niet te vreten," mompelde ze en veegde haar vingers af aan hetzelfde servet.
Er knapte iets in mij. Jarenlang had ik alles weggeslikt, mezelf kleiner gemaakt om de lieve vrede te bewaren. Nu, terwijl ik naar dat bevuilde servet keek, werd alles helder. Ik hoefde niet te schreeuwen. Ik hoefde niet te vechten. Ik moest alleen maar de waarheid zeggen.
Ik liep naar het raam, trok het gordijn recht en richtte mijn ogen op haar. Ze zag iets in mijn ogen, want haar hand gleed van haar buik af.
"Wat is er?" vroeg ze.
"Saskia," zei ik, mijn stem kalm. "Heeft Pieter je wel eens verteld dat dit appartement nooit van hem is geweest? Niet van ons samen. Het stond op naam van mijn moeder en ik heb het vóór ons huwelijk cadeau gekregen. Pieter staat er niet eens ingeschreven. Juridisch is hij hier een vreemde."
Haar gezicht verstrakte. "Dat liegt u. Hij heeft me de bonnetjes van de verbouwing laten zien. Hij heeft er tienduizenden euro's ingestopt."
"Die verbouwing was zes jaar geleden. Betaald met geld dat hij van mijn broer had geleend. Maar dat is niet alles. Heeft hij verteld dat hij al anderhalf jaar officieel werkloos is? Dat zijn transportbedrijf failliet is? Dat er beslag ligt op zijn rekeningen? De schuld bedraagt inmiddels tweeënzestigduizend euro. En wat dacht je van die dure etentjes in Amsterdam, de bloemen, de weekendjes weg? Allemaal betaald met mijn creditcard. Ik heb de afschriften."
Ik pakte een blauwe ordner van het aanrecht, die ik daar die ochtend had klaargelegd, en legde hem voor haar neer.
"Ik heb gisteravond alles uitgeprint. De aanmaningen, de dagvaarding, het overzicht van de schulden. En vanochtend, voordat jij belde, heb ik twee koffers met zijn spullen in de hal gezet en de cilinder van het slot vervangen. Vanochtend om negen uur is de slotenmaker geweest. Kosten: honderdvijfenveertig euro. Die heb ik contant betaald."
Haar mond viel open. De mascara begon al te lopen, hoewel haar ogen droog bleven. "Dat is niet waar… Pieter zei dat alles geregeld was, dat u eruit zou gaan…"
"Pieter heeft je voorgelogen. Net zoals hij mij al die jaren heeft voorgelogen. Maar er is één verschil: ik heb de papieren. En jij hebt een ongeboren kind van een man zonder baan, zonder huis, met een schuld van tweeënzestigduizend euro. Gefeliciteerd."
Ze stond abrupt op. De stoel viel achterover. Ze greep haar tas, haar handen trilden zo erg dat de rits niet meteen open wilde. "Je bent gek," zei ze met een vreemde, hoge stem. Ze rende de keuken uit, de gang in. Ik hoorde haar worstelen met haar laarzen, toen sloeg de deur dicht.
Ik bleef even staan waar ik stond. Daarna liep ik naar de tafel, pakte het bevuilde servet, gooide het in de pedaalemmer. Ik nam een doekje, maakte het aanrecht schoon, veegde de stoel af waar zij had gezeten. Ik dweilde de gang, want haar laarzen hadden modder achtergelaten.
Toen pakte ik mijn telefoon, opende de app van de bank. Ik maakte 6800 euro over van de gezamenlijke rekening naar mijn eigen spaarrekening. Daarna blokkeerde ik Pieter zijn nummer. Ik stuurde hem één bericht via WhatsApp: "De cilinder is vervangen. Je sleutel past niet meer. Twee koffers staan beneden in de hal. Je nummer is geblokkeerd. De documenten liggen bij de notaris."
Vervolgens legde ik de telefoon op tafel en liep naar het balkon. De regen was gestopt. Ik gaf de geranium water. Tegen zevenen hoorde ik iemand aan de voordeur rommelen. Eerst een sleutel die niet paste, dan een bons tegen het hout, dan een vloek. Ik bleef op het balkon zitten, met mijn handen om de warme mok. Door het raam zag ik Pieter op straat staan, twee koffers naast zich, zijn telefoon in zijn hand. Hij keek omhoog, zag mij, maar ik bewoog niet. Na een minuut liep hij weg, in de richting van het station.
Ik stond op, ging naar binnen, pakte de blauwe ordner van tafel en deed hem in de lade. Morgen zou ik naar de notaris gaan om kopieën te laten waarmerken. Maar vanavond hoefde ik niets meer te doen. Ik schonk mezelf nog een glas water in en bleef een tijdje naar de lege straat kijken. De tram reed voorbij. Het licht van de lantaarn viel op de keukentafel. En mijn maag voelde niet meer als een steen. Ik deed het licht in de keuken uit en liep naar bed.
