Upały pod koniec lipca nie odpuszczały. Irena wracała z bazaru z siatką pomidorów, cukinii i młodych ziemniaków, gdy na rogu Siennej i Kościuszki wpadła na Magdę — starszą siostrę Lenki. Magda pchała przed sobą głęboki wózek z półrocznym synkiem, który ssał gumowego misia.
— Dzień dobry, pani Ireno — przywitała się, stając tak, żeby wózek nie wpadł w rozgrzaną studzienkę. — Dawno się nie widziałyśmy.
— Ano, życie leci — odparła Irena, przekładając siatkę do drugiej ręki. Czuła, jak pomidory obijają się o udo. — A u ciebie? Maluch wyrósł, widzę. Ile ma?
— Siedem miesięcy. — Magda uśmiechnęła się do dziecka, otarła mu ślinę z brody. — Słyszałam od Lenki o tych urodzinach we Wrocławiu. Podobno było wspaniale. Kamil to naprawdę wyjątkowy chłopak.
— No cóż, dziewczyna syna — Irena rozpromieniła się, choć siatka ciążyła. — Jak miałabym nie puścić. Kamil jest poważny, bez wygłupów. Sam prezent wybrał, restaurację znalazł. Wszystko po to, żeby jej się podobało.
— Tak, Kamil to skarb — zgodziła się Magda. — Przystojny, ułożony. Nie to co ci dzisiejsi, co z telefonem na kanapie leżą i słowa nie powiedzą.
Pogawędziły jeszcze chwilę o cenach ogórków, po czym Magda już miała ruszyć z wózkiem, ale zawahała się. Przetarła czoło lepką dłonią, jakby rozważała, czy mówić dalej, i wypaliła ściszonym głosem:
— Tylko wie pani, ja Lence powiedziałam to samo. A ona na to… No, niech to zostanie między nami. Podobno stwierdziła, że Kamil to nie do końca jej typ, ale na razie nie ma nikogo innego, więc trzeba czymś wypełnić czas. Tak dosłownie powiedziała.
Irena zamarła. Siatka z pomidorami nagle zrobiła się ciężka jak worek cementu. Magda wzruszyła ramionami, rzuciła szybkie „przepraszam, może niepotrzebnie” i potoczyła wózek w dół ulicy, podskakujący na rozchwianych kółkach.
Do domu Irena wróciła blada. Postawiła siatkę na podłodze w przedpokoju i oparła się o ścianę. Ręce jej drżały; pomidory potoczyły się po terakocie. Dopiero po dłuższej chwili schyliła się, pozbierała je i usiadła przy kuchennym stole. Za oknem bzyczała mucha. Irena siedziała i oddychała, a przed oczami jak wyblakły film przesuwała się scena sprzed kilkunastu dni.
Zapach drożdżowego ciasta nie zdążył jeszcze wypełnić całej kuchni, a Kamil już stał w progu, przestępując z nogi na nogę. Miał na sobie wyciągniętą bluzę z logo politechniki i rozwiązaną sznurówkę w lewym bucie.
— Mamo, pożyczysz mi parę groszy? — zagaił, udając, że ogląda pęknięcie na suficie. — U Lenki jutro urodziny, osiemnastka. Chcemy skoczyć do Wrocławia, tylko we dwoje. Zjemy kolację w jakiejś knajpce na Rynku, kupię jej prezent, pospacerujemy i wracamy do Kłodzka.
Irena otarła dłonie w lnianą ścierkę i spojrzała na syna znad okularów. Kamil miał dwadzieścia lat, studiował budownictwo na politechnice, a Lenka była rok młodsza. Dziewczyna skończyła liceum, ale na studia się nie wybierała — pracowała na pół etatu w osiedlowej piekarni. Zawsze uprzejma, zawsze z uśmiechem. Chłopak mówił matce prawie wszystko, więc Irena bez wahania podeszła do szuflady z kopertą na czarną godzinę. Wyjęła z niej dwieście złotych — dwa nieco już wygniecione banknoty.
— Trzymaj — podała mu zwitek. — Tylko bez szaleństw, Kamilku. I wracajcie przed północą. Nie chcę, żebyście jechali po nocy tą trasą przez góry. Pamiętaj, ta szosa jest zdradliwa.
Następnego popołudnia autobus PKS relacji Kłodzko–Wrocław sunął leniwie między wzgórzami, trzęsąc szyberdachem. Kamil siedział przy oknie i patrzył, jak Lenka poprawia niesforny kosmyk włosów za uchem. Miała na sobie lnianą sukienkę w kwiaty, ale już lekko wygniecioną po godzinie jazdy, a w ręku trzymała torbę z prezentem — zgrabną apaszkę, którą on wręczył jej na przystanku. Gdy wysiedli na Dworcu Głównym, złapał ją za rękę, a ona splotła palce z jego palcami.
Wrocław pachniał nagrzanym brukiem, goframi i lipami. Poszli w stronę Rynku. Kamil zatrzymał się przy kwiaciarce i za piętnaście złotych kupił naręcze herbacianych róż.
— Skąd wiedziałeś, że uwielbiam herbaciane? — spytała Lenka, wtulając twarz w płatki.
— Nie wiedziałem — przyznał, odrywając nadmiar liścia z łodygi. — Po prostu wyglądasz dziś jak herbata z miodem.
W restauracji „Pod Złotym Lwem” zajęli stolik przy oknie wychodzącym na pręgierz. Zamówili pierogi z mięsem i barszcz; każda porcja kosztowała dwadzieścia osiem złotych. Na deser kelner przyniósł sernik z jedną świeczką — na koszt lokalu, bo dziewczyna obchodziła urodziny. Gdy Kamil podał jej zapalniczkę, Lenka zacisnęła powieki, pomyślała chwilę i zdmuchnęła ogień.
— Powiesz, czego sobie życzyłaś? — zapytał, zatrzymując dłoń nad talerzykiem.
— Nie mogę — odparła z zagadkowym uśmiechem. — Ale jeśli się spełni, dowiesz się pierwszy.
Przed odjazdem włóczyli się jeszcze brzegiem Odry. Na przystani ktoś puszczał szanty z magnetofonu. Kamil objął Lenkę ramieniem, a ona oparła głowę o jego bark. Miała na lewym sandale starty obcas, który postukiwał o płyty chodnikowe. Ostatni autobus do Kłodzka odjeżdżał o dwudziestej drugiej piętnaście. Zdążyli w ostatniej chwili; kierowca już zamykał drzwi.
W domu pachniało rosołem. Irena czekała na nich z kolacją, choć dochodziła już północ. Postawiła na stole talerze z makaronem, pokroiła chleb i przyglądała się, jak Lenka ze zmęczeniem ściąga sandały, rozmasowując otarte pięty.
— No i jak, jubilatko? Życzenie się spełniło? — spytała, stawiając czajnik.
— Jeszcze nie — Lenka podniosła na nią zmęczone, ale szczęśliwe oczy. — Ale ten dzień był chyba najpiękniejszy od bardzo dawna.
Kamil stał oparty o framugę i patrzył na matkę i na swoją dziewczynę. W kuchni unosił się zapach rosołu i koperku, a on czuł, że w tej jednej chwili dostał od życia więcej, niż kiedykolwiek śmiał prosić.
Siedzieli potem w salonie na podłodze. Na niskim stoliku, na ceracie w kratę, stygły resztki sernika, którego Irena napiekła rano. Rozmawiali o wszystkim i o niczym: o sesji, o pracy w piekarni, o tym, że Kamilowi zaproponowano płatne praktyki w dużej firmie deweloperskiej — tysiąc dwieście złotych miesięcznie.
Irena krzątała się jeszcze w kuchni, a potem przysiadła na brzegu fotela z filiżanką herbaty z cytryną. Popatrzyła na Lenkę i nagle powiedziała:
— Wiesz, jak Kamil miał osiem lat, przyprowadził do domu całą gromadę. Padało jak z cebra, a oni wszyscy w błocie po kolana, z patykami zamiast mieczy. Dziesięciu małych zbójców. Wróciłam po nocy z dyżuru w szpitalu, a tu istny sejmik. Dałam im kakao, wyjęłam z szafki wiśniowe konfitury. A Kamil — popatrz na niego — on wtedy wszystkich rozsadził, każdemu powiedział, który kubek jest czyj. Nikt nie płakał, nikt się nie kłócił. I pomyślałam wtedy: jeśli on teraz tak potrafi, to kiedyś, jak dorośnie, będzie umiał kochać.
Kamil poczerwieniał i utkwił wzrok w listwie przypodłogowej. Lenka położyła mu dłoń na kolanie i cicho, niemal szeptem, powiedziała:
— A w moim domu zawsze musiała być cisza. Ani razu nie zaprosiłam przyjaciółek. Bałam się nawet spytać. Mama mówiła, że goście to bałagan. Dopóki Kamil mi nie powiedział, że u was można przyjść tak po prostu, nie wierzyłam, że tak się da.
Irena wstała i podeszła do dziewczyny. Położyła jej rękę na ramieniu.
— U nas zawsze tak było i zawsze tak będzie. Chcesz, to jutro przyjdź po obiedzie. Upiekę szarlotkę.
Lenka wtuliła się w jej ramię i zamknęła oczy. A Kamil siedział na podłodze, oparty o kanapę, i było mu ciepło, zupełnie jak tamtego wieczoru w dzieciństwie, kiedy matka rozdawała kakao piratom.
Odprowadził Lenkę do furtki grubo po północy. Gdy wrócił, długo leżał w łóżku, patrząc w sufit. Za oknem ćma uderzała o latarnię.
Kilka dni później Irena zaprosiła Lenkę na niedzielny obiad. Nakryła stół lnianym obrusem, postawiła rosół i kaczkę z jabłkami. Gdy dziewczyna nieśmiało zdjęła buty w przedpokoju, Irena powiedziała:
— Wchodź śmiało. Teraz to i twój dom. U nas zwyczajnie: co jest, to na stole. I zapamiętaj: tu zawsze możesz przyjść.
Irena odsunęła od siebie wspomnienie. W kuchni panował półmrok, mucha nadal bzyczała. Podniosła się i podeszła do zlewu, odkręciła wodę, długo płukała twarz. Potem wytarła ręce w fartuch i poszła szukać syna.
Kamil siedział na ganku, obierał patykiem ziemię z podeszwy buta.
— Synku — zaczęła cicho, siadając obok na rozchwianym trzcinowym krześle. — Muszę ci coś powiedzieć, choć ciężko mi to przechodzi przez gardło. Spotkałam dziś Magdę. Siostrę Lenki.
Kamil podniósł głowę, patrzył na matkę.
— Opowiedziała mi — Irena przełknęła ślinę — co Lenka mówi o tobie. Że jesteś… że na razie nie ma nikogo innego, więc trzeba czymś wypełnić czas. Że to nie do końca jej typ.
Chłopak zbielał. Patyk wypadł mu z palców.
— Mama, to niemożliwe. Magda zawsze plotkowała.
— Może i plotkowała. Ale ton głosu… — Irena potrząsnęła głową. — Zadzwoń do niej, synku. I sam sprawdź.
Kamil wstał. Bez słowa poszedł do domu, wziął telefon i zamknął się w swoim pokoju. Irena słyszała przez drzwi jego przyciszony głos, potem dłuższą ciszę, wreszcie ostry, urywany ton. Gdy wyszedł, twarz miał ściągniętą.
— Najpierw wykręcała się, mówiła, że znajomi przekręcili jej słowa — powiedział, siadając ciężko obok matki. — Ale w końcu przyznała. Że jesteśmy młodzi, że ona musi myśleć o przyszłości, że nie może wiązać się na stałe, dopóki nie sprawdzi, kogo jeszcze spotka. A ze mną jest, bo… bo jestem wygodny.
Ostatnie słowo wypowiedział tak, jakby miało smak zepsutego mleka.
Irena położyła mu rękę na ramieniu i nie powiedziała już nic.
Nazajutrz Lenka przyszła pod dom. Stała przy bramie, w tej samej lnianej sukience, wołała Kamila. Wyszedł, wysłuchał jej zdenerwowanych tłumaczeń o „nieporozumieniu” i o tym, że „źle ją zrozumiano”. Słuchał w milczeniu, potem popatrzył na starty obcas jej sandała, który tak dobrze pamiętał, i bez słowa wrócił do domu.
Irena patrzyła przez firankę, jak dziewczyna odchodzi. Nie odezwała się.
Dwa tygodnie później Kamil wyjechał na praktyki do Poznania. Dostał kwaterę w baraku na obrzeżach budowy biurowca. Pierwszego dnia, gdy szedł z kaskiem pod pachą przez plac pełen zbrojenia, wpadła na niego niska dziewczyna z burzą rudych loków i tubusem na rysunki.
— Przepraszam! — zawołała, łapiąc wyślizgujące się kartki. — Pan wie, gdzie jest kierownik budowy? Miałam mu zawieźć poprawki.
— Prosto, potem w lewo, za kontener z betoniarką — odparł, przytrzymując jej drzwi. — Ale teraz go nie ma, pojechał po materiały.
Dziewczyna westchnęła i rozejrzała się bezradnie. Miała na nosie okulary w grubych oprawkach, a na rękawie ślad po kserografie. Potem spojrzała na niego i powiedziała:
— To może chociaż kawę mi pan wskaże? Umieram od pięciu godzin na tej budowie.
W stołówce z kontenera pili lurę z plastikowych kubków. Asia, bo tak miała na imię, opowiadała, że rysuje instalacje sanitarne i że jej marzeniem jest zaprojektować kiedyś szkołę z ogrzewaniem podłogowym. Pytała, czy czytał nowego Pilcha, czy lubi zapach świeżego betonu. Nie pytała o pieniądze, nie oceniała jego wysłużonego polo z wgniecionym kołnierzykiem. Śmiała się tak, że wszyscy wokół odwracali głowy; przy niej wszystko stawało się prostsze.
Kamil odprowadził ją do przystanku tramwajowego, a gdy odjeżdżała, zobaczył, jak przyciska nos do szyby i macha mu plikiem rysunków.
Spotykali się potem prawie codziennie. Asia przynosiła mu kanapki z żółtym serem, on uczył ją odróżniać marki cementu.
Pół roku później przywiózł ją do Kłodzka. Irena już od progu zobaczyła, że ta dziewczyna jest inna. Asia od razu zdjęła buty, powiedziała „dobry wieczór” i zapytała, czy może pomóc nakryć do stołu. Nie udawała, nie grała. Przy herbacie opowiedziała, jak kiedyś w dzieciństwie zbudowała domek na drzewie, który potem runął prosto na grządki sąsiada — i że od tamtej pory boi się wchodzić wyżej niż na trzeci szczebel drabiny.
— To twoja synowa, mamo — powiedział Kamil, gdy Asia wyszła do łazienki umyć ręce. — Oświadczyłem się w zeszłym tygodniu. Na przystanku tramwajowym, tym samym, na którym ją pierwszy raz odprowadziłem.
Irena mocno zacisnęła powieki, żeby nie płakać ze wzruszenia.
Ślub wzięli w kłodzkim ratuszu, w sali z oknem na twierdzę. Asia miała sukienkę w kolorze ecru i wieniec z lawendy we włosach. Pachniało skoszoną trawą i kawą z ekspresu urzędniczki. Kamil patrzył na nią tak, jakby była pierwszą kobietą na ziemi.
Dwa lata później na świat przyszedł Tymek. Chłopiec odziedziczył po matce rude loki, a po ojcu upór i spokój. Irena przyjechała do Poznania dzień po porodzie. Gdy wzięła wnuka na ręce, zobaczyła, że ma maleńkie paznokcie i pachnie mlekiem. Asia, blada ale uśmiechnięta, poprawiała poduszkę, a Kamil stał obok, trzymając kubek z zimną herbatą i patrzył na nich w milczeniu.
Potem, kiedy Tymek skończył roczek, w weekendy wszyscy przyjeżdżali do Kłodzka. Tymek biegał po ogrodzie, karmił kury, a babcia uczyła go, jak robić pierogi — dawała mu kawałek ciasta i wałek, a on uderzał nim o stół, śmiejąc się na cały głos.
Tamtej jesieni, gdy ziemię ścieliły już pierwsze liście, Irena z Kamilem obierali ziemniaki na ganku. Obok stało blaszane wiaderko z zimną wodą. Asia kołysała Tymka na huśtawce pod starą lipą; chłopiec zasypiał, trzymając w garści żółty liść.
— Mamo — odezwał się nagle Kamil, nie odrywając wzroku od obieraczki. — Pamiętasz Lenkę?
— Pamiętam — odparła cicho Irena.
— Cieszę się, że tak się stało. Gdyby nie tamto, nie spotkałbym Asi. I Tymka by nie było.
Irena odłożyła obieraczkę, wytarła ręce w fartuch i popatrzyła na ogród. Słońce przeświecało przez lipę, rzucając plamy światła na rozsypane obierki.
A wieczorem Asia, układając Tymka do snu, zaśpiewała mu kołysankę, tę samą, którą śpiewała mu od dnia narodzin. Kamil stał w drzwiach dziecięcego pokoju i słuchał, a zapach lawendy i świeżo wypranej pościeli unosił się w powietrzu.
